Stembevrijding

Welk beeld heb jij bij het woord stembevrijding? Om eerlijk te zijn is het een woord waar ik eerst nogal de kriebels van kreeg. Vanuit mijn werk help ik mensen om met een gezonde techniek ontspannen stem te geven. Toen ik jaren terug de term ‘stembevrijding’ hoorde, dacht ik dat mensen hiermee suggereerden dat ze met één vingerknip de stem van de ander wel even bevrijd hadden. Leek me behoorlijk onmogelijk.

Dus er zat maar één ding op: het boek van Jan Kortie kopen en er meer over lezen. Ik ontdekte al snel dat stembevrijding over iets heel anders gaat dan stemtechnieken. Het gaat over klank geven aan dat wat er in je leeft. Jezelf uiten. In plaats van zingen van buiten naar binnen, een bestaand liedje zo goed mogelijk zingen, werk je van binnen naar buiten. Je begint bij jezelf. Bij wat je voelt. In je lijf, de spanning die er is, de ruimtes die er zijn, verlangens, dat wat aandacht vraagt. Je aanvaardt wat er is en brengt dat naar buiten. Daarbij loop je niet vooruit op wat je moet gaan zingen en of het mooi of niet mooi is. Je bent bezig met de klank van dat moment. Klagend, zuchtend, vol boosheid of vol blijdschap, net wat er komt. Deze manier van naar de stem en naar het zingen kijken vond ik prachtig! In het boek bleef ik maar zinnen onderstrepen, bijvoorbeeld “Er is niet slechters dan je best doen.”

Omdat ik graag zelf stembevrijding wou ervaren, ben ik naar het door Jan opgerichte centrum voor stembevrijding gegaan en heb daar de vooropleiding De stem van waarheid en vrijheid gevolgd. Ik heb gezien hoe mensen geraakt werden door het zingen, los kwamen, dat boosheid of verdriet die lang weg gestopt was er nu wel mocht zijn. Ik heb ervaren dat er contact met de luisteraars kan zijn en ik de ander kan raken, dwars door tranen heen. Dat zingen dan niets meer te maken heeft met technieken, met wel of niet muzikaal zijn maar met het laten horen van de stem en daarmee ook de ziel. Ik vond het wonderlijk om te ontdekken hoe zoveel emoties vrijkomen en herinneringen levendig langskomen als er geen woorden en geschreven muziek zijn en ik alleen maar vanuit contact met mezelf hoef te klinken.

Ik kan niet anders dan zeggen dat deze ervaringen mijn manier van lesgeven hebben veranderd. Ik gebruik stembevrijding als dat past bij wat er speelt. Sommige mensen doen alleen maar stembevrijding bij mij. Het is prachtig om te zien hoe stembevrijding kan helpen om bij opgekropte emoties te komen, om op te ruimen wat al lang vast zit, om te durven en om vol plezier vrij-uit te galmen. Bij anderen combineren we stembevrijding bijvoorbeeld met bestaand repertoire of ervaringsgerichte oefeningen uit Lichtenberg. En bij weer anderen doe ik niets van stembevrijding en werken we aan zangtechniek en het zonder klachten zingen van repertoire. Maar voor iedereen gelden deze afsluitende woorden van Jan die ik alleen maar kan onderstrepen:

“Wij zijn in jou geïnteresseerd, in hoe jij echt bent. Niet in het plaatje dat je ons misschien wilt voortoveren. We willen jou zien, niet als volmaakt wezen maar als mens. Jij, met jouw talent, met jouw gebrekkigheid, met jouw vermogen om muziek te maken, met jouw vermogen om lief te hebben, met jouw eigenaardigheid. Weet je waarom? Omdat we ons daarin kunnen herkennen. Alleen zo kun jij ons raken: door jezelf in je muziek te leggen, de mooiste muziek ontstaat niet als de musicus zijn best doet om alles goed te doen maar als de musicus zichzelf geeft.”